Nasze eventy

Refleksje o dokumencie (14.01.2013)

Biblioteka Wspomnień rozpoczęła cykl wykładów otwartych na temat historii mówionej spotkaniem z Tomaszem Wilde – filmowcem, scenarzystą, współpracownikiem National Geographic, członkiem PKN ICOMOS oraz wykładowcą Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie prowadził specjalizację: „Wielokulturowe warsztaty multimedialne – świat w filmie dokumentalnym”.

Spotkanie zatytułowano: „Film dokumentalny jako metoda i narzędzie poznania w badaniach jakościowych. Techniki wywiadu rozumiejącego — refleksje.” Tytułowe refleksje opierały się na doświadczeniach zdobytych w Boliwii: nasz rozmówca kręcił życie codzienne Indian Ajmara.

Pan Tomasz udzielił kilku rad młodym słuchaczom, m.in. o czym muszą pamiętać, rozmawiając z osobami, których wspomnienia będą w przyszłości nagrywać. Priorytetem powinno być wzbudzenie zaufania, stworzenie miłej atmosfery, szczere zamiary. Istotna jest także mowa ciała, kontakt wzrokowy oraz sposób mówienia. Takim „fortelem”, łamiącym bariery nieśmiałości czy niepokoju, może być poczęstowanie rozmówcy czymś do jedzenia.

Spotkanie wzbogacone zostało projekcją surowego, dotąd nie obrobionego filmu dokumentalnego autorstwa naszego rozmówcy. Wykład przybrał formę gawędy, ponieważ Pan Wilde, swoimi opowieściami potrafi przenieść słuchacza w inny świat.


Wieloletni zbieracz wspomnień o swojej pracy (26.03.2013)

Państwowe Muzeum na Majdanku bez wątpienia jest ważnym ośrodkiem w zbieraniu relacji „świadków historii”. Z tego właśnie powodu Biblioteka Wspomnień zaprosiła na spotkanie pracownika Muzeum, Pana Roberta Kuwałka. Posiada on ogromne doświadczenie w historii mówionej, zapełniając Archiwum wspomnieniami byłych więźniów obozu.

Pan Robert Kuwałek na wstępie naszego spotkania poruszył kwestię pamięci ludzkiej. Zwrócił uwagę na bardzo częste sytuacje, w których osoby opowiadające swoją przeszłość, nie relacjonują dokładnie, co się w ich życiu wydarzyło, ale przedstawiają badaczowi to, co pozostało w ich wspomnieniach.W czasie tego spotkania poruszona została bardzo istotna kwestia: coraz częściej badacz ma do czynienia z rozmówcą, który ważne wydarzenia z przeszłości pamięta jako małe dziecko. Takie wspomnienia bardzo się różnią od obrazów z przeszłości osoby dorosłej.

Zbierając relacje możemy napotkać wiele trudności: respondent może się bać lub odczuwać wstyd wobec przeszłych wydarzeń. Nasz rozmówca podkreślił, że każdy w swoim otoczeniu ma kogoś „cennego” do nagrań. Z drugiej jednak strony czasem najtrudniej jest porozmawiać o przeszłych wydarzeniach z członkami rodziny.

Spotkanie z Panem Robertem Kuwałkiem uświadomiło nam, że historia mówiona z pozoru może się wydawać nowatorską dziedziną: materiał pisarski zastąpiony zostaje środkiem multimedialnym. Ale sam sposób przekazywania informacji – „z pokolenia na pokolenie” – jest znany od czasów najdawniejszych. To spotkanie przyniosło wiele ciekawych i ważnych wiadomości, przydatnych w naszym przyszłym działaniu. Pan Robert Kuwałek podzielił się z nami swoim doświadczeniem, od czasu do czasu wplatając w swoje wypowiedzi ciekawe anegdoty.

Z punktu widzenia dziennikarza (03.04.2013)

Warsztaty w Radiu Lublin rozpoczęliśmy bardzo ciekawie – od wysłuchania prawdziwego nagrania radiowego, przeprowadzanego przez panią redaktor Czesławę Borowik z 11-letnim chłopcem, który wcześniej był bohaterem jednego z jej reportaży. Kolejnym punktem warsztatów była dyskusja o tym, jak należy postępować, przeprowadzając wywiad ze świadkiem historii. Pani redaktor podkreśliła, jakie są zasadnicze różnice w podejściudziennikarza i historyka do historii mówionej.Do takich należą m.in. pytania zadawane respondentowi: inaczej formułuje je historyk, inaczej dziennikarz. Zarówno pierwszy, jak i drugi zwraca uwagę na innerzeczy. Jednak dla obojga najważniejsze jest zainteresowanie okazane respondentowi i jego historii – to pierwszy i najprawdopodobniej najważniejszy warunek przeprowadzenia efektywnego wywiadu.

Od Pani redaktor Borowik dostaliśmy także kwestionariusz, wykorzystywany przez dziennikarza radiowego przy przeprowadzaniu wywiadu. Będzie on stanowił bazę do wykonania przez nas podobnego kwestionariusza.

Historia mówiona oczami socjologa (11.04.2013)

Niełatwym zadaniem jest przeprowadzić rozmowę z osobą w podeszłym wieku, zwłaszcza jeśli jej tematem ma być okres II wojny światowej, w którym przyszło dorastać i żyć naszemu rozmówcy. Bez wątpienia rozmowa ta będzie przywoływać wspomnienia, niekiedy bolesne i traumatyczne. Należy zatem umieć poradzić sobie nawet w skrajnych sytuacjach, w których możemy znaleźć się w czasie spotkania z rozmówcą. Z pomocą przychodzą nam specjaliści, najczęściej osoby z doświadczeniem w zbieraniu relacji. Jedną z takich osób jest Pani Małgorzata Dziekanowska z Instytutu Socjologii UMCS. Podczas swojego wykładu udzieliła nam cennych wskazówek i rozwiała wiele wątpliwości. Spotkanie tego rodzaju było nam, przyszłym „zbieraczom” historii mówionej, niezwykle potrzebne.

Doskonale wiemy, że przeprowadzanie rozmów chociażby z kombatantami to zadanie wbrew pozorom niełatwe. Wymaga nie tylko określonej wiedzy historycznej, ale, jak się dowiedzieliśmy, również socjologicznego podejścia do rozmówcy. Pani Małgorzata przedstawiła nam metodologiczną stronę rozmów i spotkań z respondentami w postaci zasad, do których powinniśmy się stosować. Kto by wcześniej pomyślał, że nawet strój wybrany przez nas na rozmowę, sposób zachowania, gestykulacja mają wpływ na nawiązanie pozytywnej relacji między słuchaczem a opowiadającym. Wśród członków naszej grupy słynna wręcz stała się „złota zasada” 5%. Oznacza, by osoba przeprowadzająca wywiad nie mówiła więcej niż 5% podczas nagrywanej rozmowy, co za tym idzie, do respondenta należy pozostałe 95% czasu nagraniowego.

Podczas spotkań musimy być gotowi na różne ewentualności, jak chociażby nagłe przerwanie rozmowy przez płacz rozmówcy, zmianę tematu, czy też skrajną wrogość, która może wyrazić się na przykład tym, że zamiast potencjalnego respondenta powita nas „groźny pies”. O tym, jak się zachować w takich sytuacjach, rozmawialiśmy z uczestnikami spotkania, jak i z samą Panią Małgorzatą. Dlatego też wszyscy interesujący się historią mówioną i zbieraniem relacji, powinni byli uczestniczyć w wykładach i debatach, takich jak ta z 11 kwietnia. Wszyscy Ci, którzy nie brali w niej udziału mogą żałować. Jednak mimo to, zachęcamy do udziału w przyszłych spotkaniach ze specjalistami oraz do zainteresowania się historią mówioną. Przede wszystkim jednak zapraszamy serdecznie do czynnego udziału w ramach naszej grupy. Naprawdę warto!

O początkach Teatru NN (18-19.04.2013)

Tym razem prowadzącym warsztaty z historii mówionej był Tomasz Czajkowski, pracownik Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”. Właśnie tam, w miejscu pracy Pana Czajkowskiego, zapoznaliśmy się z systemem archiwizowania nagrań, transkrypcji relacji świadków historii, ich zdjęć i pamiątek rodzinnych. Prowadzący podzielił się z nami swoją historią – jak zaczynał pracę w Teatrze NN, jak wyglądały pierwsze nagrania, a jak dziś funkcjonuje gromadzona od lat baza. Mieliśmy też okazję jako pierwsi zobaczyć jak wygląda specjalnie utworzona, nowa strona internetowa Ośrodka (kolejne źródło inspiracji dla nas). Na pewno nieocenione okażą się rady Pana Czajkowskiego o tym, jak się zachować, jak zadawać pytania, kiedy unikać zbędnej dyskusji.

Warsztaty pełne słownych sztuczek (19.04.2013)

Jak jednym słowem uzbroić językową bombę? Jak kupić uwagę Czytelnika? Te pytania były przewodnim tematem warsztatów dziennikarskich, organizowanych przez Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej UMCS. Na spotkaniu nie zabrakło kilku naszych członków, którzy wzięli czynny w nim udział.

Warsztaty poprowadził Krzysztof Koziołek. Dawniej dziennikarz, na co dzień autor kryminałów. Tym razem wcielił się w rolę naszego nauczyciela i mistrza dziennikarskiego słowa.

Poczynając od tytułu, przez nagłówek, aż po cały artykuł – wszystko musieliśmy stworzyć samodzielnie. Prowadzeni przez naszego opiekuna, dowiedzieliśmy się wielu interesujących i praktycznych rzeczy. Jak ciekawie pisać? Jakich słów używać? Jakie słowa są wybuchowe? Czego należy się wystrzegać, tworząc własny tekst? Co omijać łukiem szerokim, a na czym skupić się szczególnie?

Nauczyliśmy się bardziej zwracać uwagę na słowa oraz wykorzystywać ich specyfikę do własnych celów. Zauważyliśmy ich siłę i znaczenie. Poza tym, na własnej skórze poznaliśmy charakter tytułu i nagłówka – „reklamy” artykułu. Mimo że są to najkrótsze elementy tekstu, z pewnością są najtrudniejsze, bo pełnią najważniejszą w nim rolę. To przez nie autor musi sprawić, by czytelnik przeczytał jego tekst.

Ale nie tylko na słowach i na tworzeniu była skupiona nasza uwaga podczas tych warsztatów. Mowa była również o zdjęciach. Dowiedzieliśmy się m.in. o roli, jaką pełnią w artykule. Poznaliśmy chwyty, dzięki którym fotografie mogą wyglądać korzystniej, bardziej przykuć do siebie (a co za tym idzie – do artykułu) czytelniczy wzrok.

Byliśmy, słuchaliśmy, tworzyliśmy. Czy potrafimy uzbroić językową bombę? Oto jest pytanie.

Posłuchaj Koziołka

Historia mówiona oczami ekspertów (17.04.2013)

17 kwietnia w Sali Obrad Rady Wydziału Humanistycznego odbył się panel dyskusyjny, którego głównym tematem były różne strony historii mówionej. Zaproszono znakomitych ekspertów: pracowników naukowych UMCS, historyka prof. dr. hab. Janusza Wronę i etnolingwistę dr Joannę Szadurę, a także dziennikarkę radiową z Radia Lublin Czesławę Borowik oraz muzealnika, pracownika Państwowego Muzeum na Majdanku Martę Grudzińską. Zaproszeni goście podzielili się ze słuchaczami własnym doświadczeniem oraz ukazali swoje spojrzenie na historię mówioną.

Podczas obrad ukazano liczne jej oblicza . Początkowo debata przebiegała według ściśle określonego harmonogramu i, trzeba przyznać, że o nudzie nie było mowy. Czasem nawet spokojna dyskusja nabierała pikanterii, bowiem niektórzy uczestnicy mieli bardzo różne poglądy o historii mówionej.

Podsumowaniem panelu była ogólna dyskusja. Każdy z obecnych mógł zadawać pytania kierowane do wybranego przez siebie eksperta.

Transkrypcja z teorią w tle (22-26.04.2013)

Chyba nawet nie spodziewaliśmy się, że XXI OZHS będzie dla nas okazją do zdobycia takiej dużej dawki informacji, zarówno zestrony teoretycznejhistorii mówionej, jak i tej praktycznej – nasi członkowiewzięli udział w warsztatach wirtualnej transkrypcji.

Oddzielny panel ekspercki poświęcony historii mówionej zgromadził wielu specjalistów zajmujących się ta tematyką, takich jak: Marta Grudzińska (pracownik Państwowego Muzeum na Majdanku), Czesława Borowik (dziennikarz Radia Lublin) czy Dobrochna Kałwa (Polskie Towarzystwo Historii Mówionej). Po wystąpieniu prelegentów powstała żywa dyskusja, któraprzynajmniej część z nas skłoniła do przemyśleń.

Na pewno cennym doświadczeniem okazały się warsztaty z transkrypcji wirtualnej, prowadzonej przez Adama Duczaka, członka zespołu bibliotek cyfrowych. W profesjonalny i, przede wszystkim, przystępny sposób objaśnił nam funkcjonowanie systemu OCR (oprogramowanie służące do rozpoznawania znaków w postaci rastrowej) i jak można go wykorzystać nawet w codziennej pracy.





Współpraca:


Szybki kontakt:

Jeśli chcesz się z nami skontaktować użyj formularza:

* - oznacza pola wymagane.

lub wyślij wiadomość bezpośrednio na adres e-mail:

bibliotekawspomnien@gmail.com